In het midden van Geuzenveld ligt het Lambertus Zijlplein, een groot plein omringd door winkels en horeca. Elke maandag is er een gewaardeerde en drukbezochte markt, met een aanbod die aansluit op de diversiteit van de wijk. Het plein heeft afgelopen jaren al een aantal opknapbeurten gehad, er zijn bomen geplant en verhogingen met zitgelegenheid gebouwd. Momenteel worden er zelfs ‘bedriegertjes’ (waterfonteintjes) aangelegd. Echter blijft het plein volgens de meeste bezoekers een lege en onaantrekkelijke plek, zo beschreef een plaatselijke medewerker van de Openbare Bibliotheek Amsterdam (OBA) het plein als een ‘stenen woestijn’.
Een samenwerkingsverband van bewoners, gemeente, ondernemers en wijkorganisaties genaamd ‘Samen voor Lambertus Zijlplein’ zet zich al langer in om het plein een gezelligere plek te maken. Als placemakers van het Lambertus Zijlplein ligt voor ons ook het vraagstuk wat gedaan kan worden om het plein aantrekkelijker te maken. Placemaking is een proces waarbij de gemeenschap van een plek betrokken wordt in het maken en verbeteren van een publieke ruimte (Silberberg, 2023). Merijn van de Reep van Buurtcampus Nieuw-West is daarbij onze partner die opdracht heeft gegeven om met dit vraagstuk aan de slag te gaan.
Analyse
Om een beeld te krijgen van het Lambertus Zijlplein en de ervaringen van de gebruikers van het plein, zijn wij begonnen met een locatieonderzoek. Via observatie, korte gesprekken en een ‘sticker-stem’ hebben wij inzicht gekregen in de ervaringen en behoefte van gebruikers van het plein en bewoners van de buurt (zie afbeelding). Via een stickerstem en gesprek blijkt dat de meeste gebruikers groenvoorzieningen missen, uit theorie blijkt ook dat groenvoorzieningen een rol spelen in het aantrekkelijk maken van een plek. Daarnaast gaf een groot deel van de bezoekers aan activiteiten te missen.
Om de hoek van het plein zit een buurthuis (Pluspunt) en openbare bibliotheek, waar ook Buurtcampus Nieuw-West zijn locatie heeft. Uit observatie bleek dat het Pluspunt en de OBA veel activiteiten organiseren voor de buurt en het plein. Enerzijds is er dus de wens van plein-bezoekers naar meer activiteiten en evenementen op het plein, anderzijds is er het gegeven dat er al veel activiteiten en evenementen worden georganiseerd door de wijkorganisaties. Dit deed vermoeden dat deze niet zichtbaar of effectief worden gecommuniceerd op het plein zelf. Uit theorie blijkt dat lokaal georganiseerde evenementen van belang zijn voor het creëren van een gevoel van saamhorigheid in de buurt. Daarom is het belangrijk dat de vele activiteiten die al georganiseerd worden zichtbaar zijn op het plein. Na bevestiging van onze partner zijn wij via twee co-creaties verder ingegaan op dit communicatievraagstuk. De co-creatie is verdeeld in twee sessies: 'de koekjestafel’ op het plein en ‘de vergadertafel’, waarbij we mochten aansluiten bij het partneroverleg van ‘Samen voor Lambertus Zijlplein’.
Tijdens de tweede co-creatie werd een concreet idee voorgesteld door de vier actieve buurtbewoners: een posterbord of prikbord op het plein (zie knop). De andere aanwezigen, zoals de gebiedsmakelaar, stonden uitgesproken achter dit idee. Daarom zijn wij hier tijdens de interventie mee aan de slag gegaan. Op korte termijn mag er niets permanent geplaatst worden wegens gemeentelijke regelgeving, daarom is gekozen voor een “quick, cheap, light” aanpak: het bundelen van activiteiten op een bord met bestaande posters en eigen gemaakte posters. Met houten planken, tie-wraps en posters is een experimentele interventie gemaakt op het Lambertus Zijlplein. Deze hebben wij om een lantaarnpaal op het midden van het plein gespannen.
We vroegen bezoekers van het plein of deze manier van communicatie nuttig is en hoe een ‘echt’ bord eruit moet zien. Een bewoner die al drie jaar in de buurt woont zei dat ze vóór het zien van dit bord nog niet wist van alle activiteiten. Een andere bewoner bleef ook staan bij het bord om voor een familielid een foto te maken van de activiteiten. Een derde bezoeker die wij spraken gaf aan dat het bord door de rode poster van een verre afstand goed te zien was. Daarnaast hebben we van een bezoeker van het plein die grafisch ontwerper is, advies gekregen over kleurgebruik en inhoud. Dit wordt verder uitgebreid in de onderstaande aanbevelingen.
Om het proces van placemaking op het Lambertus Zijlplein in beeld te krijgen, is er een korte videographic gemaakt.
Overdracht
Tijdens het proces is een grote hoeveelheid aan verbetermogelijkheden voor de aantrekkelijkheid van het Lambertus Zijlplein naar voren gekomen. Wij hebben onze focus gelegd op het communicatievraagstuk met als doel een aanbeveling die activiteiten zichtbaar kan maken op het plein. Echter willen we de visie weer verbreden, zodat de wens naar bijvoorbeeld groenvoorzieningen waar toekomstige placemakers en andere betrokkenen van het plein mee aan de slag kunnen niet uit het oog wordt verloren.
Als eerste het posterbord: ‘De Lambertus Zuil met pleinplanning’. Zo’n bord kan worden geplaatst op dezelfde plek als ons experiment of op de verhoging op het plein. Als er opvallende kleuren worden gebruikt, zoals geel of rood, is er bord van ver zichtbaar. Naschoolse activiteiten voor kinderen kunnen inhoudelijk centraal staan. Tijdens de interventie bleek dat té veel posters niet overzichtelijk zijn, hou het dus bij 2 posters met de belangrijkste activiteit van de week of maand. Vertaal de posters ook naar het Engels en Arabisch en refereer naar de facebookpagina. Door het toevoegen van bijvoorbeeld een raadsel, blijven mensen staan bij het bord. Wijkorganisaties of ondernemers van de bedrijfsinvesteringszone (BIZ) kunnen via het bord hun activiteiten en belangen communiceren met gebruikers van het plein. Het bord kan voor hen dus erg voordelig zijn, onderhoud kan eventueel ook via deze wegen worden geregeld.
Dit idee kan nog worden uitgebreid door het te gaan combineren met de wens naar meer groen en zitgelegenheden. Hierbij is het wel van belang om te denken vanuit de het aspect ‘tijdelijkheid’, om de formaliteiten van gemeentelijke procedures te omzeilen en sneller resultaat te zien. Met hout kan een dynamische zitplek worden gemaakt, een plantenbak en een posterbord. Ter inspiratie kan de tool van Placemaking Europe worden gebruikt (zie bijlage). Ook kan er een wegwijzer worden toegevoegd, die wijst naar locaties als het Pluspunt en Pleinkamer (zie knop).
Als laatste hebben wij het advies om het locatieonderzoek anders in te richten. Uit ons onderzoek kwam namelijk sterk naar voren dat de problemen al vaak zijn uitgesproken en de gebruikers van het plein de herhaling van onderzoek zat zijn. Laat weten dat je niet vanuit de gemeente komt, maar als student van de Buurtcampus. Dit maakt benadering toegankelijker. Verleg de focus van problemen, naar de vormgeving van wensen. Zoek voor het locatieonderzoek ook al direct contact met het ‘Samen voor Lambertus Zijlplein’, deze groep heeft al veel kennis over het plein!
Zoek snel contact met betrokken stakeholders en betrek hen vanaf het begin bij het project.
Wees realistisch, doch optimistisch: de uitvoering van de interventie moet haalbaar zijn binnen de gegeven tijd, maar gebruik de kennis van placemaking om te kijken naar wat wél kan.
Bezoek de locatie regelmatig, zo leren jullie de plek het best kennen en wordt de groep een bekend gezicht voor de gemeenschap.
Raadpleeg al in het begin van het proces de placemaking tools voor inspiratie.
Wacht niet tot na het locatieonderzoek voor een afspraak met de opdrachtgever, zodat verwachtingen vanaf het begin helder zijn.
Werk niet op de fases vooruit: elke fase is uniek en van belang.
Communiceer niet op 1 manier: elke betrokkene moet benaderd worden op een manier die voor hen toegankelijk is.
Laat jullie niet tegenhouden door gestelde kaders: wat voor anderen niet mogelijk lijkt, kan vanuit een placemaking perspectief wel.
Referentielijst
Referenties
Literatuur die gebruikt is op de site, exclusief de literatuur gebruikt in de infographic en presentaties. Deze staan in die bijlagen zelf.
Amsterdam
