P.C. Hoofthuis: verbinding tussen studenten en medewerkers

Jarenlang zat er een Universiteitsbibliotheek gevestigd op de 1e en 2e etage van het P.C. Hoofthuis, maar die is in de zomer van 2025 verhuisd naar het Binnengasthuisterrein. De verhuizing heeft als gevolg dat ruim 2000m2 aan nuttige ruimte leeg is komen te staan, tot groot verdriet van studenten en medewerkers van het P.C. Hoofthuis. Onze opdracht was om hier weer een betekenisvolle ruimte van te maken, zodat studenten en medewerkers van het P.C. Hoofthuis zich weer verbonden kunnen voelen met elkaar en het gebouw, zoals ooit het geval was in de oude Universiteitsbibliotheek.

Locatieonderzoek & Analyse

De voormalige Universiteitsbibliotheek (UB) in het P.C. Hoofthuis staat leeg, en studenten, medewerkers, bestuurders en eigenaren willen de ruimte benutten om mensen te verbinden.

Het P.C. Hoofthuis is ontworpen om ontmoeting te stimuleren (F. Kamp, persoonlijke communicatie, 2025). Smalle trappen en complexe gangenstructuren dwingen tot contact, terwijl zichtlijnen over meerdere verdiepingen een gevoel van gemeenschap creëren (Sylvest & Sønderstrup-Andersen, 2024). Volgens Sim (2019) draagt deze diversiteit van gebouwvorm bij aan leefbare stedelijke dichtheid en een gevoel van eigenaarschap van de gebruikers. Voor de herinrichting van de UB zijn principes als walkability, flexibiliteit en sense of control belangrijk: gebruikers moeten zich verbonden voelen met de ruimte en zich er gemakkelijk doorheen kunnen bewegen.

Tijdens het locatieonderzoek hebben we vooral gekeken naar het P.C. Hoofthuis in zijn geheel, en hebben wij gesproken met studenten en medewerkers middels interviews en twee focusgroepen. Wij vroegen hen naar hun ervaringen met het P.C. Hoofthuis en wat zij van de leegstaande ruimte vonden. Hoewel studenten en medewerkers graag nieuwe studieplekken zagen, is uit overleg met huisvesting en de facilitaire dienst gebleken dat er geen meubels geplaatst mogen worden vanwege nieuwe regelgeving. De ruimte moest dus aantrekkelijk zijn, zonder uitnodigend te zijn voor langdurig verblijf.

Uit observaties en gesprekken is gebleken dat er behalve de kantine eigenlijk geen ruimtes zijn die voor ontspanning kunnen zorgen. Studenten zagen de leegstaande bibliotheek daar wel als een geschikte ruimte voor. Daarnaast kwam uit de focusgroepen ook naar voren dat de artistieke en sociale identiteit van het gebouw niet verloren mocht gaan met de nieuwe invulling van de ruimte.

Om de uiteenlopende wensen van gebruikers te achterhalen, organiseerden we co-creatiesessies op 20 en 22 oktober, geïnspireerd door het Streetlabs-concept (Stegeman, van Dijk & Raijmakers, 2020). In totaal spraken we ongeveer veertig studenten en medewerkers. Ideeën zoals meer groen en een ruilmarkt kwamen het vaakst terug en vormen de basis voor onze interventie.

We organiseerden onze co-creatiesessies op 20 en 22 oktober. Via de nieuwsbrief en door werving in de kantine verzamelden we meerdere groepjes van drie tot acht deelnemers. In totaal spraken we ongeveer veertig studenten en medewerkers. Elke sessie vond plaats in de leegstaande UB-ruimte, waar we begonnen met een korte introductie en een rondje door de ruimte om ervaringen met de huidige situatie op te halen.

Vervolgens introduceerden we onze centrale vraag: hoe kunnen we de leegstaande bibliotheek tijdelijk benutten om meer verbinding tussen studenten en medewerkers te creëren? Daarna verzamelden we opnieuw ideeën in de ruimte, waarna deelnemers deze uitwerkten op een whiteboard, een A1-plattegrond en grote vellen papier. De sessies eindigden met sticky notes op de plattegrond om alle ideeën zichtbaar te maken. Na afloop legden we de resultaten vast met foto’s, notities en video’s. De co-creatie leverde veel verschillende ideeën op, zoals een piano, een meditatiepad, meer groen, een ruilmarkt en een expositieruimte. De meest herhaalde ideeën waren meer groen en een ruilmarkt, die we verder meenamen in onze interventie.

Voor onze interventie organiseerden we op 20 november van 11:00 tot 14:00 een ruilmarkt, geïnspireerd door ideeën van studenten en medewerkers. Om de markt aantrekkelijk te maken bezochten we een dag van tevoren verschillende kringloopwinkels en verzamelden we spullen die als startaanbod konden dienen. Daarnaast kochten we veel planten om de ruimte om te toveren tot een groene, uitnodigende omgeving. De locatie werd aangekleed met vlaggetjes, glittergordijnen en posters. Twee weken vooraf maakten en verspreidden we posters door het P.C. Hoofthuis en werd de aankondiging opgenomen in de online nieuwsbrief, zodat zowel medewerkers als studenten werden bereikt.

Een belangrijk doel was het bewaken van het maximum van 40 bezoekers tegelijk. Daarom werkten we met 40 bloemenkransen bij de ingang: wie binnenkwam moest er één dragen, waardoor de bezetting vanzelf inzichtelijk bleef. De ruilmarkt trok in totaal zo’n 50 bezoekers, er werden veel spullen gebracht en er ontstonden waardevolle ontmoetingen. Studenten boden spontaan hulp aan en beide partners bezochten de markt.

Adviezen en overdracht
Ga door met het organiseren van de ruilmarkt, zowel werknemers als studenten waren enorm enthousiast. Waarborg dat de slingerkettingen consequent worden gedragen, zodat er gecheckt kan worden hoeveel mensen er in de ruimte zijn, af en toe liep er nog iemand naar binnen zonder een slinger om te doen, wij advizeren dat er iemand in de ruimte aanwezig is om er voor te zorgen dat iedereen die binnen is er eentje draagt. Daarnaast: breid de hoeveelheid groen in de ruimte verder uit, iedereen die we spraken wenste meer groen in de ruimte. Als laatste: betrek studenten die verantwoordelijkheid willen nemen voor de organisatie en uitvoering van de ruilmarkt.

UvA Huisvestingsontwikkeling - REC

Verbinding in het P.C. Hoofthuis: nieuwe bestemming oude UB

Team

Vraagstuk

Locatieonderzoek & Analyse

Infographic

Co-creatie en interventie

Videographic

Do's & Don'ts

UvA Huisvestingsontwikkeling - REC

Placemaking

Nieuwe projecten

Contact